انجمن تخصصی شهرسازی ایران
تعامل اجتماعی و محیط ساخته شده - نسخه قابل چاپ

+- انجمن تخصصی شهرسازی ایران (http://anjoman.urbanity.ir)
+-- انجمن: بخش دریافت فایل ( اعضای سایت ) (http://anjoman.urbanity.ir/forumdisplay.php?fid=112)
+--- انجمن: دانلود مقالات شهرسازی (http://anjoman.urbanity.ir/forumdisplay.php?fid=113)
+--- موضوع: تعامل اجتماعی و محیط ساخته شده (/showthread.php?tid=3496)



تعامل اجتماعی و محیط ساخته شده - ela - 06-10-2010

تعامل اجتماعی و محیط ساخته شده
منبع: http://www.nazaronline.ir/fa/pages/?cid=659

در نظریه های هنجاری طراحی محیط اظهار نظرهای زیادی راجع به چگونگی تاثیر طراحی بر تعامل اجتماعی مردم شده است. این موضوع از سالها قبل مورد بحث طراحان شهری بوده ولی مباحث آن مورد استفاده اکثر طرحهای بزرگ معماری نیز می باشد.
بیشتر جملاتی نظیر این از معماران شنیده می شود:” فضای آزاد را طراحی کرده ایم که مدیران و کارکنان ضمن کار یکدیگر را ببینند.“ یا در مورد فضای داخلی :”سلسله مراتب فضا بگونه ای برقرار شده که مردم بتوانند رابطه اجتماعی بر قرار کنند.“فرضیه این اظهار نظرها این است که شکل گیری مسیرهای حرکت و مکان قرار گیری خدمات مشترک،تعامل اجتماعی مردم را تحت تاثیر قرار می دهد.این موضوع به این دلیل مهم است که تعامل اجتماعی و دلبستگی مردم با محیطهای اجتماعی و ساخته شده رابطه ای تنگاتنگ دارد.

[عکس: 1327_955.jpg]

ویژگیهای محیطهای ساخته شده و قابلیت تعامل اجتماعی :

فاصله کارکردی functional distance واحدها (ساختمانهای حومه شهرها و اتاقهای ساختمانها) و مرکزیت کارکردی (functional centrality)خدمات مشترک (ورودی ساختمانها، راهروها و فضاهای انتظارساختمانهای اداری) الگوهای تعامل اجتماعی ساکنین فضاهای مسکونی و افراد شاغل در سازمان ها و موسسات تجاری را تحت تاثیر قرار می دهد.فاصله کارکردی به میزان سختی ارتباط نقاط مختلف گفته می شود.مسیرها وراهروهایی که ارتباط مستقیم فعالیتها را برقرار می سازند این فاصله را تقلیل می دهند.فواصل طولانی، تراکم رفت و آ مد وتداخل فعالیتهای یک مسیر موجب افزایش فاصله کارکردی نقاط می شود. مرکزیت کارکردی به سهولت دسترسی به امکانات مشترک گروهی، دفعات استفاده از آن و زمان استفاده از قرارگاهها یا مکانهای رفتاری گفته می شود.فرصتهای دیدار و ملاقات با دیگران پیش نیاز ترویج روابط متقابل اجتماعی غیر رسمی و پیش بینی نشده است(روابطی که از قبل برای اهداف مشترک یا قراردادهای تجاری برنامه ریزی نشده اند)
سه عامل میتوانند موجب تعامل اجتماعی در دفاتر اداری باشند:انجام وظایف و تبادل اطلاعات، برخوردهای اتفاقی که به دلیل مجاورت دفاتر پیش می آید وملاقاتهای گذری در راهروها؛ یعنی مرکزیت نقاط ورودی ، فضاهای انتظار بالابرها (آسانسورها) و فضاهای عبوری، موثر در بالا بردن تعامل اجتماعی کارکنان می باشند. در هر حال کیفیت فضایی محیط ساخته شده در تامین تعامل اجتماعی بسیار موثر است.
در دفاتر اداری، دادگاهها، بیمارستانها، خانه های سالمندان و ساختمانهای خاص دیگر، راهروها مکانهایی هستند که شرایط ملاقاتهای گذری و تبادلات مهم تجاری را فراهم می آورند البته درصورتیکه پهنای لازم و گشودگی های لازم را در جلوی دفاتر کاری داشته باشند. این گونه راهروها کنترل موقت قلمرو مکانی را نیز میسر می سازند. به این ترتیب زمینه داشتن خلوت و در عین حال صمیمیت در تعامل اجتماعی فراهم می شود. البته در نظر گرفتن چنین فضاهایی در راهروهای عبوری مشکلاتی را نیز دارد، زیرا استفاده از راهروها به عنوان فضاهایی برای مکث و نشستن ، مغایر با مقررات ایمنی در مقابل آتش سوزی در ساختمانها و موسسات اداری است.
یکی از عوامل مهم شکل گیری کارکرد مرکزی مکانها، قرار گرفتن یا نگرفتن در مسیر فعالیتهای روزمره است. این مکانها در صورتی خوشایند هستند که استراحت و آسایش را تامین کنند و امکان مشاهده افراد دیگررا نیزفراهم آورند.چنین مکانهایی قلمروهایی عمومی یا نیمه عمومی هستند که با موانع نمادین بروشنی از یکدیگر تفکیک می شوند. این مشاهدات در مقیاسهای متفاوتی کاربرد دارند.بعنوان مثال می توان به مجموعه ای مرکزی در یک دانشگاه اندیشید که به عنوان قلب مجموعه عمل می کند و تمام تسهیلات عمومی مورد نیاز دانشجویان را دارد، و در حالیکه در مسیر حرکت ساکنین مجموعه و مراجعه کنندگان قرار دارد، بخشی از مجموعه دانشگاه به حساب می آید.
اگر بخواهیم از تاثیر جغرافیایی یک اتاق بر تعامل افراد سخن بگوییم می توان با تکیه بر مطالعات مختلف یک طبقه بندی چهار مرحله ای فواصل اجتماعی را برای تبیین اثر چیدمان مختلف اثاث اتاق یا جغرافیای اتاق بر شکل تعامل افراد از گفتگوی صمیمی تا حضور رسمی ارایه داد. هرچه فاصله بین افراد بیشتر شود، اطلاعات دیداری، بویایی، گرمایی و جنبشی آنها از یکدیگر کمتر می شود و برای حفظ تماس به صدای بلندتری نیاز است. هرچه فاصله بیشتر شود خلوت شخصی بیشتر می شود و تعامل اجتماعی کاهش می یابد.
ادوارد هال بین تماسهای صمیمی، شخصی، اجتماعی- مشورتی و عمومی و فواصل مورد نیاز هر کدام تمایز قایل شده است.
فاصله صمیمی (۴۵- ۲۲) سانتیمتر یکی از تماسهای فیزیکی نزدیک است، فاصله شخصی (١٢٠-٤٥)سانتیمتر حداقل فاصله برای تعامل بین افراد غیر صمیمی است، فاصله اجتماعی- مشورتی (۳۶٠-١٢٠) سانتیمتر فضای بین افراد در اجتماعات اتفاقی و موقعیتهای کاری است.افراد در زمان انجام فعالیتهای رسمی بیشترین فاصله را دارند. میزهای تحریر دفاتر اداری فاصله رسمی افراد را باید حفظ کنند.حفظ این فواصل با زیبایی های نمادین طراحی داخلی تقویت می شود.اگر فواصل از ۳۶٠ سانتیمتر بیشتر شود ، تعامل عمومی می شود.
در مورد ربط این مشاهدات به طراحی معماری بحثهای زیادی شده است. در هر حال نحوه قرارگیری پنجره ها، درها، کمدها و منابع نور، چیدمان اثاث اتاق را تحت تاثیر قرار می دهد.
در نهایت می توان به این امر مهم اشاره کرد که معماران و طراحان شهری، محیط را با هدف تامین فرصتهایی برای روابط شخصی طراحی می کنند. بعنوان مثال آپارتمانهای مسکونی و هتلها می توانند با فضاهای ورودی وسیع و اثاث مناسب طراحی شوند؛ اما نتایج بدست آمده از طراحی ها چنین دقتی را نشان نمی دهد. در این موارد موضع گیریهای متفاوتی وجود دارد. یکی از این مواضع این است که معمار باید بر مبنای ” خوب“ بودن روابط متقابل اجتماعی، به وجود آمدن فرصتهای لازم را هدف طراحی قرار دهد وبه این ترتیب امکان استفاده از سودمندیهای تعامل اجتماعی را برای مردم فراهم آورد.

نویسنده : آزاده عبدالملکی - کارشناس ارشد معماری، مدرس دانشگاه
به نقل از : سایت آرونا



RE: تعامل اجتماعی و محیط ساخته شده - ali_shn - 06-10-2010

واقعاً مرسی Big Grin
موضوعپروژه سمینار و اگه خدا بخواد پایان نامم درباره همین موضوعه!
تعاملات اجتماعی در فضاهای شهری...
بازم از این کارا بکن لطفاً
راستی این ایمیل منه. اگه چیزی به نظرت رسید که میتونه به من کمک کنه لطفاً بهم بگو.
ممنون میشم دوست عزیز. بازم تشکر
ali_shn@yahoo.com


RE: تعامل اجتماعی و محیط ساخته شده - shazde koochooloo - 06-10-2010

اتفاقا موضوع پایان نامه من هم همین بود .البته تو محیطهای مسکونی روابط اجتماعی و بررسی کردم . اگر کمکی از دستم بربیاد درخدمتم دوست عزیز
کتاب "زندگی در فضای میان ساختمانها" اثر یان گل ترجمه شیما شصتی ، خیلی خیلی مفیده و میتونه بهتون کمک کنه.


RE: تعامل اجتماعی و محیط ساخته شده - ali_shn - 12-10-2010

آره اونو خوندم واقعاً خیلی مفیده.
حتماً مزاحمت میشم دوست عزیز.
بازم اگه چیزی به نظرت رسید که میتونه به دردم بخوره لطفاً بهم بگو.
بازم مرسی


RE: تعامل اجتماعی و محیط ساخته شده - ela - 13-10-2010

سلام دوست عزیز
کتاب های زیر به احتمال زیاد به دردت می خوره
*محیط و رفتار اجتماعی نوشته ی ایروین آلتمن، ترجمه ی علی نمازیان، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
*روان شناسی محیط و کاربرد آن، شهرناز مرتضوی، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
*فضا، شهر و نظریه ی اجتماعی (مناسبات اجتماعی و شکل های شهری)، فرن تانکیس، ترجمه ی حمیدرضا پارسی و آرزو افلاطونی، انتشارات دانشگاه تهران.
*شهرسازی شهروندگرا.


RE: تعامل اجتماعی و محیط ساخته شده - ali_shn - 13-10-2010

مرسی خانوم ela Smile
حتماً میرسم این کتابارو بررسی میکنم.
بازم اگه چیزی به نظرت رسید بهم بگو
البته لطفاً Wink


RE: تعامل اجتماعی و محیط ساخته شده - kabod - 17-07-2011

سلام .
خوب هستین؟
موضوع پایان نامه من هم تعاملات اجتماعی در مجتمع مسکونی هستش .لطفا اگه مطلبی دارین یا کتابی میشناسین برام بفرستین
ali_arc14788@yahoo.com


RE: تعامل اجتماعی و محیط ساخته شده - 2012asal - 31-12-2011

منم خوشم اومد از این عنووان
لطفا نتیجه کارتونو در اختیارم بذارید که منم این موضوعو تکمیل کنم


RE: تعامل اجتماعی و محیط ساخته شده - ela - 31-12-2011

(13-10-2010, 01:32 AM)ali_shn نوشته:  مرسی خانوم ela Smile
حتماً میرسم این کتابارو بررسی میکنم.
بازم اگه چیزی به نظرت رسید بهم بگو
البته لطفاً Wink

سلام دوباره به دوستان
خوشحالم که این موضوع این قدر طرفدار داره!
دوستانی که به این موضوع علاقه دارند، می تونن، توی همین تاپیک مطالبی که جمع کردن رو به صورت منظم، ارائه بدن و بتونیم با هم یه مقاله ی خوب بنویسیم...
کتابای زیر رو هم معرفی می کنم:

آفرینش نظریه معماری، نقش علوم رفتاری در طراحی محیط، اثر پروفسور جان لنگ.
قسمت هایی از محیط های پاسخ ده، اثر این بنتلی و همکارانش؛
قسمت هایی از آشنایی با محیط و منظر، جلد 1 و 2، اثر جان ماتلاک؛
طراحی فضای شهری، نگرشی بر فرایندی اجتماعی و مکانی، اثر علی مدنی پور.

برای شروع همکاری توی مقاله می تونیم اول موضوع پیشنهاد بدیم...
منتظر حضور گرم شما هستم. Wink